Fatih Sultan Mehmet ve Avni

2 .Mehmet ya da herkesin bildiği adıyla Fatih Sultan Mehmet, Osmanlı Devleti’nin yedinci padişahıdır.”Fatih” unvanı,İstanbul’un fethinden sonra ismiyle bütünleşmiştir.Böyle büyük bir fetih,ona Orta Çağ’ı sonlandırıp Yeni Çağ’ı başlattığı için “çağ açan hükümdar” unvanıyla beraber Bizans İmparatorluğu’nu sona erdirdiği için kendisine  büyük bir şöhret kazandırmıştır. Ayasofya’nın gündemimizden düşmediği şu günlerde Fatih Sultan Mehmet’i ,bu sefer sadece klasik edebiyat meraklılarının bildiği bir yönüyle ele almak istedik.

Sanat ve Padişahlar

İnsanların zihninde padişahlar,sadece savaşan,fetihler yapan,devlet yöneten kişiler olarak somutlaşsa da birçok Osmanlı padişahının sanata çok düşkün olduğu bir gerçektir.Üstelik sanatla olan ilgileri yalnız icra ile sınırlı kalmamış,aynı zamanda sanatçıları koruyup kollamış,onlarla yakın dostluklar kurmuş,hatta onlara sarayda önemli görevler vermişlerdir.4,Murat,Kanuni Sultan Süleyman,2.Mahmut,Yavuz Sultan Selim ve Fatih Sultan Mehmet bu sanatkar padişahların önde gelenlerindendir.

Fetihten Sanata

“AVNİ” mahlasını kullanan Fatih Sultan Mehmet,edebiyatımızda divan sahibi olan ilk padişahtır. Şiirlerinde sert ve savaşçı mizacıyla tezat oluşturacak şekilde kuvvetli bir lirizm görülürken ne kadar hassas bir ruha sahip olduğu da anlaşılır. Halil İnalcık’a göre Avni,ince hayallerle yoğrulmuş,henüz sanatlara boğulmamış akıcı üslubu ve açık ifadeleriyle çağının en güzel örneklerini vermiştir.Başarılı tasvirleri ve zengin mazmunlarıyla beraber dili zamanına göre oldukça açık ve nettir. Arapça ve Farsça tamlamalar yerine Türkçe ifadeler kullanmayı tercih ederek,bu şekilde de güzel şiirler yazılabileceğini göstermiştir.Gazellerinde rindane ve aşıkane bir tarz kullanan şair,şiirlerinde dünyanın faniliği,ölüm korkusu,kader karşısında duyulan çaresizlik,aşk ve ayrılık gibi her divan şairinin işlediği konuları zengin hayal,benzetme ve mazmunlarla sıradanlıktan çıkarmıştır.Arapça ve Farça dışında Yunanca, Latince, Slavca ve İbranice bilen 2.Mehmet asla tutucu değildi. Devrin önemli alimlerini İstanbul’a getirtir, bu konuda din ve mezhep ayrımı yapmazdı. Ali Kuşçu’yu, Molla Cami’yi, ressam Bellini’yi davet etmiş ve ona bir portresini yaptırmıştır.Bugünlerde İBB’nin satın almasıyla gündemden düşmeyen Fatih’in portresi İtalyan ressam Bellini tarafından yapılmıştır.

Son olarak Avni’nin şiir anlayışını ve dilinin sadeliğini örnekleyen bir gazelinden alıntı yapalım :

Ahireti kazanmak iş bu dünyadan murad,

Yoksa zahid bildin mi, nedir ukbadan murad.

…..

Malı mülkü bırakıp sonunda gideceksin

Ya nedir dünya için,fani dünyada murad

Gönül eğlencesidir, ey Avni en sonunda,

Ustalık satmak değil, şiir ve yazıdan murad.

Kaynakça:
Halil İnalcık(2003) Mehmed(II)
Abdülkadir İnan- Fatih Devrinde Türkçe(1953)
Coşkun AK-Şair Padişahlar(2001)
Wikipedia.org/II-Mehmed

E-bültene Abone Ol Merak etmeyin. Spam yapmayacağız.

Bir cevap yazın

Yorumunuz moderatör onayından sonra yayınlanacaktır.

Hızlı yorum için giriş yapın.

Başka Yazı Yok

Kayıt Ol

Giriş Yap